Bóg, który udziela się Człowiekowi      Ewa Leśniewska OCDS
  
Św. Jan od Krzyża
O Trójcy Przenajświętszej
O udzielaniu się Trzech Osób Trójcy Świętej :

W tej bezkresnej miłości,
Która z Dwóch pochodziła, Mówił Ojciec do Syna Słowa pełne radości.
Słowa rozkoszy takiej, Iż jej nikt nie kosztował, Tylko Syn Boży jeden Nimi się rozkoszował.
O ile odczuć można, Słowa Ojca te były:
Nic mi nie daje szczęścia, Tylko Ty, Synu miły. Wszelkie upodobanie Tylko w Tobie znajduję I co Tobie jest drogie, Ja również to miłuję. Kto niepodobny Tobie Nie uznam go za swego, Bom Ciebie upodobał O życie życia mego! Jesteś blask mej światłości, Jesteś moją mądrością, Obrazem mej istoty, Najgłębszą mą radością. Kto Cię ukocha Synu, Oddam mu w zamian siebie I miłość mą ku Tobie Złożę w nim jakby w niebie! Iż ukochano Ciebie, Którego tak miłuję!

Bóg - Trójca Przenajświętsza, działająca w historii zbawienia to: Ojciec Jezusa Chrystusa i jednocześnie Bóg przymierza z Abrahamem, który zawiera z ludzkością nowe i wieczne przymierze, Jezus Chrystus - Syn Ojca Przedwiecznego i Duch Święty, dzięki któremu nowe i wieczne przymierze osiąga pełną realizację przez doprowadzenie do końca dzieła Ojca i Syna w wierzącym. Partnerem w dialogu z Bogiem jest człowiek, także wspólnota wierzących. Pomocnikami człowieka w komunii z Bogiem są: Matka Najświętsza i Kościół.
Podręczniki duchowości z XX w. mówiące o procesie uświęcenia zwracały uwagę na przyczyny doskonałości, wymieniając Boga Trójjedynego, była tam mowa o Kościele, liturgii i Matce Bożej.
Współczesne podejście teologów zmienia sposób widzenia mówiąc o twórcach życia duchowego: trzech Osobach Boskich, Kościele, Najświętszej Maryi Pannie i człowieku.
W pierwszym przypadku w centrum stawiana jest doskonałość człowieka, w którą zaangażowany jest Bóg, Matka Najświętsza, Kościół ze swymi środkami uświęcenia i wreszcie człowiek wierzący.
Obecnie w centrum znajduje się komunia osób.
Doskonałość stanie się owocem coraz głębszej zażyłości z Bogiem, gdyż dopiero w teologalnej komunii człowiek może być wewnętrznie odnowiony i przemieniony. Istotą nieba jest osobowa, uszczęśliwiająca relacja z Bogiem i świętymi, nie zaś doskonałość człowieka.
Doskonałość - bycie doskonałym, najlepszym; posiadanie cech dodatnich w najwyższym stopniu, brak jakichkolwiek wad. Dążyć do doskonłości. Osiągnąć doskonałość.
Doskonały - mający wszystkie dodatnie cechy w najwyższym stopniu, pozbawiony jakichkolwiek wad, najlepszy, wspaniały, znakomity.
Komunia - ...tego rodzaju udzielanie, które opiera się na zdolności każdej osoby do słuchania i wolnego otwarcia się na innych i które prowadzi do wspólnoty między udzielającym a przyjmującym (słuchającym) - tę właśnie wspólnotę nazywamy komunikacją, albo lepiej komunią (communio). W najdoskonalszej formie komunikacji udzielający udziela przyjmującemu samego siebie...
Według objawienia człowiek jest zdolny do przyjęcia owego wezwania Boga, w którym udziela On samego siebie, i stania się w ten sposób stałym partnerem Absolutu; Ten jednakże objawia się jako ucieleśniony brat, tak że komunikacja z Bogiem w Jezusie Chrystusie jest prawdziwym wzajemnym wyrzeczeniem się i oddaniem samego siebie, które osiąga swoją pełnię w komunikacji niebieskiej.
Trójca Przenajświętsza jest źródłem świętości człowieka w Chrystusie i przez Chrystusa, działając w życiu duchowym wierzącego w ścisłej zależności Boskich Osób. Bóg Ojciec rodzi nas w Synu mocą Ducha. Przez Ducha stajemy się dziećmi Ojca Niebieskiego w Synu, by być w komunii z Ojcem ku Jego chwale. Aby lepiej zrozumieć Boże działanie będziemy rozważać osobno posłannictwo poszczególnych Osób Boskich.

Bóg Ojciec

Katechizm Kościoła Katolickiego mówi o Bogu Ojcu jako o Stworzycielu i o Bożej Opatrzności.
Stworzenie jest podstawą wszystkich zbawczych zamysłów Bożych, początkiem historii zbawienia, osiągającej kulminacyjny punkt w Chrystusie Bóg Stwórca staje się Ojcem, gdy przekazuje Synowi własną naturę. Staje się Ojcem człowieka, gdy ten w Synu, dzięki łasce uświęcającej staje się prawdziwym dzieckiem Bożym.

Analiza tekstów biblijnych, mówiących o objawieniu Ojca, podaje:
  • Tylko dzięki Jezusowi możemy poznać, że Bóg jest Ojcem. [Jezus nazywa Boga Ojcem].
  • Bóg od zawsze jest Ojcem Syna (J 6, 45-46) (J 1, 18). Dotyczy to jednocześnie ojcostwa i macierzyństwa Boga.
  • >
  • Bóg jest naszym Ojcem (Ef 3, 15) (Łk 15, 4-7) [przyp. o synu marnotrawnym].
  • Nasze odniesienie do Ojca jest szczytem wolności.
  • Ojciec jest bliski człowiekowi, pomocny w każdej potrzebie (Mt 5-7) [Kazanie na Górze].
  • Jest Żyjący, jest podstawą i początkiem życia, miłosierdziem, schronieniem, ucieczką, Autorem przyjmowania w przebaczeniu odnowy i przemiany.
  • Ojciec rodzący Syna z Synem tchnący Ducha żyje w Jedności trynitarnej, boskiej samoistnej komunii, jest Osobą, Bytem i podmiotowością i tworzy relacje międzyosobowe, otwiera dialog, czyni historię.
  • My ludzkie osoby, Kościół Jezusa, wierzymy w Boga, Ojca wszechmogącego, przyjmujemy dar, jaki Ojciec czyni z siebie samego (objawienie) w Jezusie Chrystusie, przez Ducha Świętego jako Boska Osoba.

Bóg Ojciec mistyków

Głębię znaczenia ojcostwa Bożego, najpełniej wyrażoną, odnajdujemy u mistyków. Dla nas najbliższe jest doświadczenie mistyków karmelitańskich.
Czy byłoby to słusznym, gdybyśmy usty wymawiając to słowo, nie dbali o zrozumienie umysłem tej niepojętej miłości, która w nim się wyraża i na wspomnienie której serce by w nas rozpływać się powinno? Czy jest na całym świecie taki syn, który mając ojca, z wielką potęgą i wielmożnością niezrównaną dobroć w sobie łączącego, nie dbałby o niego i nie starał się go poznać?
O jak dobrego Ojca daje wam dobry Pan Jezus! Innego Ojca tu nie znajcie, o innym tu nie wspominajcie. Starajcie się być takie, córki moje, iżbyście zasłużyły cieszyć się słodkością Jego i z ufnością mogły się rzucić w objęcia Jego. Wiecie już, że On nie może was odrzucić
Takim więc sposobem dusza, będąc cieniem Boga przez to substancjalne przeobrażenie, działa w Bogu przez Boga to, co On sam przez siebie działa w niej; i działa tak, jak On, gdyż wola ich dwojga jest jedna, a więc działanie Boga i jej jest również jedno.
Dał nam bowiem swego Syna, który jest jedynym Jego Słowem - bo nie posiada innego - i przez to jedno Słowo powiedział nam wszystko naraz. I nie ma już nic więcej do powiedzenia

Natomiast św. Teresa od Dzieciątka Jezus zachwycona jest tekstem Izajasza (Iz 49,15; 66, 12-13), który porównuje miłość Boga do miłości matki.

Boża Opatrzność

Dzieło stworzenia ku pełni, ku doskonałości prowadzą zrządzenia Boże, które nazywamy Opatrznością.
Teksty mówiące o Opatrzności Bożej to:
Pwt 32, 10-12, Mt 6, 26-30,32.
Jezus domaga się dziecięcego zawierzenia Opatrzności Bożej. Ojciec Niebieski troszczy się o najmniejsze potrzeby swoich dzieci (Mt 6, 31-33; 10, 29-31) i sam jest Jej pośrednikiem: o cokolwiek prosić będziecie w imię Moje, to uczynię (J 14,13).
Bóg angażuje swoją Mądrość, by człowiek, pomimo swej ograniczoności i możliwości pomyłki, zmieniających się warunków życia i nieprzewidzianych wydarzeń osiągnął swój cel.
Bóg z tymi, którzy Go miłują, współdziała we wszystkim dla ich dobra
(Rz 8,28).
Odpowiedź człowieka:
poznawać Ojca, kochać Go, stosując się do Jego woli
Chrześcijańska duchowość wskazuje drogę poznania Ojca. Dać się przemienić Duchowi Chrystusa, tak by być zdolnym do przyjęcia Boga, takiego, jaki się nam udziela. Bóg udzielając się nowemu człowiekowi, odrodzonemu w Chrystusie, nie przekazuje mu duchowej doktryny, ale pozwala doświadczyć swojego życia trynitarnego.
Wszelkie poznanie Ojca dokonuje się dzięki objawieniu Chrystusa w Duchu Świętym. Nie chodzi o ogląd istoty Ojca, ale o doświadczenie Jego działania we własnym życiu duchowym, o upodobnienie do Niego drogą zbawczego planu, objawionego i wypełnionego w Chrystusie.
Poznanie Ojca prowadzi do miłości. Ojciec nieustannie rodzi w naszych sercach Syna.
Odkrycie Bożej woli względem siebie wymaga modlitewnego skupienia i czystości serca. Nie należy mylić woli Bożej z naszą (czego przyczyną jest egoizm).
Nie chodzi o to, by być jak Bóg, ale by być takim, jakim chce Bóg nas widzieć.

Chrystus

Ponieważ Chrystus stanowi źródło i fundament doświadczenia chrześcijańskiego jak i teologii duchowości to jedynie w bezpośredniej i osobowej relacji z Jezusem możliwa jest wiara, modlitwa i działanie apostolskie co w praktyce oznacza bezwarunkowe powierzenie się Jemu.
Z punktu widzenia misterium Chrystusa chrześcijańskie życie duchowe nie jest w pierwszym rzędzie ani postępowaniem moralnym, ani ascezą, ani pobożnymi praktykami, ale udzielaniem się Boga człowiekowi, dzięki ekonomii sakramentalnej.
W odpowiedzi na udzielanie się Boga życie duchowe jest przyjęciem Chrystusa i współpracą z Jego łaską.
Aby oprzeć całe życie duchowe na fundamencie Chrystusa, należy:
  1. zgłębiać ziemskie życie Jezusa (oprzeć się na Jego człowieczeństwie)
  2. dotrzeć do Chrystusa chwalebnego
  3. odnaleźć własne powołanie w Chrystusie.
Wizja Misterium Chrystusa opiera się na sześciu misteriach z życia Jezusa:
  1. Narodzenie
  2. Dzieciństwo: do chwili znalezienia w świątyni
  3. Życie ukryte: lata życia w rodzinie
  4. Życie publiczne: od chrztu do niedzieli Palmowej
  5. Męka i śmierć
  6. Zmartwychwstanie i wniebowstąpienie

Duch Święty

Duch Święty jest Kimś szczególnym w misterium Chrystusa i pełni specjalną funkcję w Kościele. Aby to zrozumieć należy otworzyć się na Jego działanie przez medytację słowa Bożego.
Ewangelie synoptyczne (synopsis - patrzeć razem) przedstawiają Ducha Świętego jako Dar - Bożą pomoc, Bożą moc.
Dzieje Apostolskie ukazują Ducha Świętego jako źródło życia i działania Kościoła, Duch Święty pozwala odważnie głosić słowo zbawienia, poznawać wolę Bożą, prorokować. Moc Ducha ożywia przepowiadanie apostoła (Piotr, Jan), pozwala świadczyć o Jezusie. Duch Święty daje wytrwałość wspólnocie, jednomyślność na modlitwie, dzielenie się dobrami. Owocem Ducha jest radość. Duch Święty aktualizuje zbawienie dokonane przez Jezusa.
W listach św. Pawła Duch Święty nazwany jest Duchem Bożym, tj. Duchem Ojca, Duchem Chrystusa. Źródłem i zasadą chrześcijańskiego postępowania. Duch Święty buduje Kościół, rozdaje nadzwyczajne dary Kościoła.
W Ewangeliach i Listach św. Jana Duch Święty jest najwspanialszym darem udzielanym uczniom przez uwielbionego Chrystusa. Nazwany jest Pocieszycielem.
Gdy zaś przyjdzie On, Duch Prawdy, doprowadzi was do całej prawdy (J 16,13-15).
Co robić, by żyć tą prawdą?
1. Wracać do swojego serca i świadomie wchodzić w komunię z Duchem Świętym obecnym i objawiającym Jezusową Prawdę, wyzwalającym od lęku i dającym pokój (J 14,27).
2. Dbać o czystość serca
3. Wierzyć, że każdy dzień to czas, w którym On prowadzi człowieka do poznania Prawdy (J16,13), tj. Boga Miłości (1J4,16).
Należy pamiętać:
  • Jezus działał mocą Ducha Świętego obecnego w całym Jego ziemskim życiu,
  • Zmartwychwstały Pan udzielił uczniom Ducha, aby mogli uwierzyć, zrozumieć misterium zbawienia, głosić Ewangelię, czynić znaki sakramentalne, żyć w sposób godny chrześcijan i oczekiwać na ostateczne wypełnienie czasów,
  • Duch rozdziela posługi i charyzmaty dla budowania Kościoła, udziela siły do dawania świadectwa Chrystusowi wobec świata. Duch, pochodzący od Ojca i należący do Niego i do Syna, dzieli z Ojcem i Synem bóstwo oraz władzę uświęcania .
Duch Święty jest Autorem świętości w nas, działa zawsze od wewnątrz pobudzając początkowy dar do ekspansji w kierunku wszystkich dziedzin życia i działania wierzącego. Ekspansja Bożej miłości przybiera konkretną formę, działa w różnych stanach (kapłańskim, zakonnym, świeckim) i jednoczy Mistyczne Ciało Chrystusa z Jego Głową. Jest przyczyną harmonii w życiu Kościoła. W praktyce należy poddać się Jego kierownictwu do pełni daru miłości. Różnice stanów są wyrazem odmiennych warunków życia i specyficznej misji poszczególnych wierzących. Wszystkie (stany) potrzebują siebie nawzajem. W prawdzie i pokorze nie może być mowy o pomniejszaniu któregoś z nich. Różnorodność jest przejawem bogactwa darów Ducha Świętego, dzięki którym istnieje możliwość realizacji jednego wspólnego wszystkim powołania do świętości, czyli zjednoczenia z jedynie świętym Bogiem.
Trzeba wyraźnie powiedzieć, że żadna wielka duchowość chrześcijańska w czystej formie nie miała się rozwijać jako coś odrębnego. Jeśli stało się inaczej, to tylko na skutek głębokiego wypaczenia przez uczniów, mających może najlepsze zamiary, ale nie rozumiejących właściwie swoich mistrzów, którym chcieli służyć. I na odwrót - należałoby powiedzieć, że każda specjalna duchowość, która dążyłaby do takiego wyodrębnienia, pokazałaby przez to samo, że nie jest autentycznie chrześcijańska, ale stanowi jakąś sekciarską deformację[Louis Bouyer] .

Duchowość laikatu

Osoba świecka komunię z Bogiem realizuje wśród normalnych zajęć, radości i smutków, i to one stają się miejscem i formą spotkania z Bogiem.
Punkty odniesienia dla laikatu to:
  1. Kościół - każdy wierzący musi na swoim miejscu być Kościołem.
  2. Codzienne życie - jest celem realizacji świętości ludzi świeckich [należy wystrzegać się naśladowania życia zakonnego].
  3. Rodzina i praca - są to dwie główne dziedziny, w których dzisiejszy chrześcijanin wciela w życie Ewangelię. Jest to pole współpracy z Duchem Świętym. Szczególną uwagę należy zwrócić na dzieci i młodzież.
  4. Pobożność ludowa. Bardzo cenny dar Ducha Świętego dla Kościoła. Oczywiście także tutaj potrzebna jest odnowa i otwartość na nowe formy pobożnści.
  5. Ruchy duchowe. Cenny skarb Kościoła. Dowód wiosny Kościoła. (Uwaga na nadużycia spowodowane najczęściej brakiem właściwego przewodnictwa duchowego). Ruchy przekraczają granice stanów i dlatego przyczyniają się do budowania jedności Kościoła.