|
||
| Wykaz konferencji Meksyk 2000 SPIS TREŚCI WSTĘP Patrząc na to zgromadzenie, nie mogę nie myśleć o tajemnicy Kościoła jako o Ludzie Bożym. Jesteśmy tu: świeccy, zakonnicy, księża, kobiety, mężczyźni, reprezentujący różne rasy, mówiący różnymi językami, wyrażający bogactwo różnych kultur. Zjednoczeni przez wspólną wiarę w Boga, który jest obecny w sercu świata, musimy dawać świadectwo. Jednocześnie jesteśmy połączeni charyzmatem terezjańsko - karmelitańskim, darem Ducha, który ma służyć Kościołowi i światu. Wy, członkowie Świeckiego Zakonu, stanowicie część Zakonu Karmelitańskiego Teresy od Jezusa i Jana od Krzyża.Obrady II Międzynarodowego Kongresu Świeckiego Zakonu Karmelitów Bosych mają stanowić krok naprzód w zrozumieniu Waszej tożsamości jako karmelitów świeckich. Jest faktem, że, jak to już zostało ujęte w dokumencie posynodalnym Christifideles laici 13 lat temu, Duch wyzwolił nową energię świętości i uczestnictwa w wielu wiernych świeckich. Istnieje obecnie nowy styl współpracy pomiędzy księżmi, zakonnikami i świeckimi: powstają grupy, stowarzyszenia oraz ruchy duchowości i zaangażowania świeckich. Poszukuje się sposobów szerszego i bardziej aktywnego udziału kobiet w życiu Kościoła i w życiu społecznym. Trzeba znaleźć właściwe drogi, aby urzeczywistnić teoretyczne rozważania o godności i misji ludzi świeckich. 1.WSPÓŁODPOWIEDZIALNOŚĆ I WSPÓŁPRACA w zakresie katechizmu, teologii i studiów biblijnych, co sprawiło, że laikat nie był w stanie włączyć się do szerszej i efektywnej współpracy na polu ewangelizacji. Tak zwane Trzecie Zakony, mimo że stanowiły część instytutu zakonnego, nie miały jasnej świeckiej tożsamości. Spodziewano się, że ich członkowie będą praktycznie "zakonnikami w świecie" . Ich współodpowiedzialność i współpraca ograniczały się do podrzędnych dziedzin, które na ogół nie wiązały się z charyzmatem i duchowością Zakonu. Przeciwnie, były one zorientowane na aspekty z natury bardziej podrzędne i praktyczne, na działalność i inicjatywy związane z obchodami uroczystości religijnych oraz pobożność prywatną, taką jak kult Szkaplerza. W wyniku takiej sytuacji świeckich w Kościele z jednej strony i braku silnej tożsamości charyzmatyczno - duchowej z drugiej strony, Świecki Zakon z pewnością nie był w stanie podjąć się współpracy i współodpowiedzialności w zakresie pastoralnym, w podejmowaniu decyzji i w promowaniu życia chrześcijańskiego w Kościele. Brakowało również, z pewnymi wyjątkami, właściwej formacji w zakresie duchowości karmelitańskiej. Ograniczało to możliwości wnoszenia szczególnego wkładu do Kościoła poprzez charyzmat karmelitański. Z pewnością uczestniczenie w aktach liturgii, modlitwie godzin (oficio parvo) w wersji ograniczonej, praktykowanie pewnych ćwiczeń ascetycznych (post) i uczestniczenie w pewnych nabożeństwach były sposobem współpracy w misji Kościoła poprzez modlitwę, która jest źródłem wszelkiej służby ewangelizacyjnej. Jednocześnie dawanie świadectwa życia chrześcijańskiego stanowiło formę ewangelizacji. Jeżeli przejdziemy z poziomu osobistego do poziomu wspólnotowego karmelitów świeckich, stwierdzimy brak właściwego przygotowania do służby na polu pracy pastoralnej, która była powierzana prawie wyłącznie księżom, zakonnikom i zakonnicom zarówno w Kościele, jak i w obrębie Zakonu Karmelitańskiego. Karmelici świeccy pomagali w niej pod względem organizacji i struktur materialnych. Byliśmy daleko od tego, co podkreśla Christifideles laici, twierdząc, że ewangeliczne obrazy soli, światła i zaczynu, które odnoszą się do wszystkich uczniów Chrystusa, stosują się bardziej do wiernych świeckich, ponieważ w nich wyraża się pełne i głębokie zakorzenienie w świecie i w ludzkiej wspólnocie, mające na celu upowszechnianie Ewangelii. Chociaż teoretycznie twierdzono, że nie tylko pasterze ustanowieni przez Chrystusa mogli i powinni brać na siebie całą misję zbawienia Kościoła w świecie, to jednak w konkretnym życiu służba i charyzmat świeckich nie były uznawane, a w konsekwencji, także ich aktywna współpraca w dziedzinie ewangelizacji. Odkrycie Kościoła jako Ludu Bożego, uczynione przez Sobór Watykański II, zaznaczyło początek nowej ery dla świeckich chrześcijan. Została uznana ich godność i misja, która ma swoje korzenie w zaszczepieniu w Chrystusa przez chrzest, który czyni z nich Lud Boży i sprawia, że na swój sposób są uczestnikami kapłańskiego, prorockiego i królewskiego urzędu Chrystusowego6, aby sprawować w Kościele i w świecie misję całego ludu chrześcijańskiego, jaka jest mu właściwa. Świeccy są zaproszeni do współpracy z hierarchią, ponieważ uczestniczą w misji zbawczej Kościoła. To na Soborze Watykańskim II zaczęto mówić o współpracy i współodpowiedzialności laikatu w Kościele. Zaakcentowano, że są wezwani, aby "czynić obecnym i aktywnym Kościół w takich miejscach i w takich okolicznościach, gdzie jedynie przy ich pomocy stać się on może solą ziemi(...) Na wszystkich wtedy świeckich spoczywa zaszczytny obowiązek przyczyniania się do tego, aby Boży plan zbawienia coraz bardziej rozszerzał się na wszystkich ludzi wszystkich czasów i wszystkich miejsc na ziemi. Toteż wszędzie powinna dla nich stać otworem droga, aby w miarę sił swoich i stosownie do aktualnych potrzeb i oni także uczestniczyli pilnie w zbawczym dziele Kościoł"7. Pasterze Kościoła mają uznawać i wspierać godność świeckich w Kościele, pozostawiać swobodę i pole działania i zachęcać ich, aby także z własnej inicjatywy przystępowali do pracy. Świeccy zaś ze swojej strony mają możliwość, a niekiedy i obowiązek "(...) ujawniania swojego zdania w sprawach, które dotyczą dobra Kościoła. (...) dzięki temu (...) w świeckich umacnia się poczucie własnej odpowiedzialności"8. Adhortacja posynodalna Christifideles laici podkreśla niektóre szczególne dziedziny, w których jest wymagana współodpowiedzialność świeckich w misji Kościoła: krzewienie poszanowania dla osoby ludzkiej oraz szacunku dla życia i wolności religijnej, troska o rodzinę jako pierwszą płaszczyznę społecznego zaangażowania, dawanie świadectwa prawdziwej miłości bliźniego jako podstawy solidarności, stawianie istoty ludzkiej w centrum życia gospodarczo-społecznego oraz ewangelizacja kultury i kultur9 . Jest w niej również mowa o osobistych i grupowych formach uczestnictwa w życiu i misji Kościoła10 . Świecki Zakon Karmelitów Bosych stanowi jedną z form uczestnictwa zrzeszonego. Ten sam dokument posynodalny zaprasza laikat również do ponownego odkrycia swojego powołania i misji. Mówi także o potrzebie integralnej formacji, aby świeccy mogli przeżywać w jedności swoje ludzkie i chrześcijańskie powołanie. Aby zaś mogli osiągnąć tę życiową syntezę (budowania jedności), nade wszystko potrzebna jest im duchowa i doktrynalna formacja, która uzdolniłaby ich do sprostania wyzwaniom naszych czasów i ich społeczno - kulturalnego środowiska z perspektywy wiary chrześcijańskiej i głoszenia Ewangelii11. Te zmiany i nowe wezwania Kościoła w stosunku do laikatu bardzo głęboko zakwestionowały struktury i punkt widzenia na zakony świeckie przy instytutach zakonnych. Pojawiły się dla nich nowe wyzwania i bogate perspektywy w obecnym czasie i w przyszłości, przy zachowaniu ich mocnego prawnego związku z instytutami zakonnymi. 2.WSPÓŁODPOWIEDZIALNOŚĆ I WSPÓŁPRACA Dokument posynodalny o życiu konsekrowanym, mówiąc o komunii i współpracy świeckich z instytutami religijnymi, odnosi się bezpośrednio do tak zwanych Trzecich Zakonów: "(...) w nawiązaniu do historycznych doświadczeń różnych Zakonów świeckich i Trzecich Zakonów rozpoczyna się dziś nowy i bardzo obiecujący rozdział w dziejach relacji między osobami konsekrowanymi a laikatem"12 . Sam dokument skupia się przede wszystkim na trzech aspektach życia Instytutów zakonnych, w których uczestniczą świeccy - w wypadku, gdy zakony świeckie stanowią część instytutu tj. na charyzmacie, duchowości i misji. Tylko w tych trzech aspektach możemy zrozumieć i zorientować się, jaka współodpowiedzialność i współpraca jest wymagana obecnie od zakonów świeckich w Kościele. To rodzi potrzebę formacji, której podstawowym celem jest odkrycie ich własnego świeckiego powołania w ramach charyzmatu i duchowości instytutu tak, aby mogły one nim żyć, wypełniając szczególną misję, ponosząc współodpowiedzialność i współpracując w Kościele. Charyzmat jest darem Ducha Świętego danym darmo dla służby Kościołowi. Każdy zakon czy kongregacja życia konsekrowanego ma swój własny charyzmat wyrażony w Regule i w Konstytucjach. Z charyzmatu wynika styl czy forma życia chrześcijańskiego lub zakonnego, inaczej mówiąc - duchowość. Podkreśla ona niektóre elementy życia chrześcijańskiego i to, co w nich znajduje początek i jest fundamentalne: życie w Chrystusie i zgodne z Duchem Św., które otrzymuje się poprzez wiarę, wyraża się przez miłość i przeżywa się w nadziei. Charyzmat i duchowość prowadzą do apostolskiego zaangażowania we wszystkich dziedzinach ewangelizacji, ale pozwalają także zorientować się w sposób bardziej szczególny na jedną z nich. Jest to jakby otrzymanie podstawowej i praktycznej specjalizacji, która pozwala na ofiarowanie Kościołowi kompetentnej służby. Myślę, że dlatego jest też ważne, by pamiętać, jakie są podstawowe elementy charyzmatu i duchowości Karmelu Terezjańskiego. W świetle Konstytucji Ojców możemy powiedzieć, że tymi podstawowymi elementami są:
Z charyzmatu i duchowości wynika rodzaj szczególnej służby apostolskiej, której należy się priorytet zarówno w życiu konsekrowanym, jak i w życiu karmelitów świeckich. Tym szczególnym rodzajem służby jest misja lub nauczanie duchowości. Otwarci na potrzeby Kościoła i wyzwania współczesnego świata musimy dać pierwszeństwo do tej posługi apostolskiej również świeckim karmelitom. Mogłaby to być szczególna forma wkładu we współodpowiedzialność i współpracę bardziej owocną dla Kościoła, wynikającą z karmelitańsko - terezjańskiej tożsamości. Odpowiedź na wyzwania współczesnego świata Sekularyzacja zmienia relacje między istotą ludzką a przyrodą, innymi ludźmi i Bogiem. Jest to zjawisko odbierania religijnego charakteru rzeczom, aby potwierdzić prawnie uzasadnioną autonomię osoby, kultury i technologii. Prowadzi to do zakłócenia równowagi między autonomią osoby ludzkiej i poczuciem transcendencji, co prowadzi do sekularyzmu, oraz między wartościami religijnymi a nowymi mitami i idolami. To zjawisko daje karmelicie świeckiemu możliwość życia i świadczenia o obecności Boga w sercu świata, aby pomagać w ten sposób innym w odkrywaniu Jego śladów w świecie, jak czynili to nasi Święci w swoich czasach, a jednocześnie otwierać ich na Boga obecnego również w najgłębszym centrum naszej istoty. Można to czynić przez świadectwo życia i apostolskie zaangażowanie, przyjmujące różne formy. Innym zjawiskiem, którego nie można lekceważyć, jest wyzwolenie. Osoby, grupy, narody i kultury nie chcą być przedmiotami w rękach tych, którzy mają władzę. Chcą być protagonistami w sytuacji równości, odpowiedzialności, uczestnictwa i komunii. A nie jest ona urzeczywistniana, gdy powstają nowe formy ucisku, marginalizacji i wykorzystywania słabszych. Uznanie godności osoby ludzkiej prowadzi do szukania sposobów jej poszanowania przez przestrzeganie jej podstawowych praw właściwie rozpoznanych, chronionych i promowanych. Do tej kategorii musimy zaliczyć również ruch feministyczny, który poszukuje miejsca odpowiedniego dla kobiety w społeczeństwie i w Kościele. Członkowie Świeckiego Zakonu Karmelitów Bosych są wezwani do popierania obrony godności ludzkiej, głoszonej przez naszych Świętych, którzy wskazywali na powołanie człowieka do stawania się coraz wierniejszym obrazem Boga. Św. Jan od Krzyża powiedział, że: "jedna myśl istoty ludzkiej ma większą wartość niż cały świat i dlatego tylko Bóg jest jej wart". Duchowość karmelitańska jest również drogą do wyzwolenia, źródlem wszelkiej prawdziwej wolności. Elementem charakteryzującym współczesne czasy jest bez wątpienia globalizacja. Świat przeżywa proces unifikacji ze względu na rosnącą współzależność we wszystkich dziedzinach. Ziemia stała się "globalną wioską" z powiązaniami gospodarczymi, handlowymi, politycznymi i militarnymi. Mass - media i środki komunikacji stały się powszechnie dostępne w świecie pełnym informacji, i ciągłych spotkań. Jest to proces pełen sprzeczności. Z jednej strony ogromna potęga gospodarcza, środki łączności i informacja są skupione w kilku rękach. Wszystko podlega kontroli. Z drugiej strony narastające zjawisko masowego ubóstwa w bogatych państwach i bogatych mniejszości w biednych krajach prowadzi do pojawienia się głębokich różnic między bogatymi i biednymi narodami. Globalizacja ma różne wymiary: technologiczny, gospodarczy, polityczny, kulturalny. Pozytywnymi aspektami tego zjawiska są: ogromna możliwość wzajemnego kontaktowania się, dostęp do informacji i zmniejszenie odległości między ludźmi, co może przyczynić się do poprawy jakości ludzkiego życia. Tym niemniej istnieją pewne negatywne aspekty: nadmierna pogoń za zyskiem, co sprowadza osobę do roli konsumenta, rosnąca przepaść między bogatymi i biednymi, zanik kultur i uniformizacja sposobu życia, do czego zmierza globalizacja. Wobec tego wyzwania karmelita świecki jest wezwany do popierania globalnej solidarności jako wymogu Ewangelii. Charyzmat karmelitańsko - terezjański kładzie akcent na braterstwo: stanowienie "małego kolegium Chrystusa" na wzór Apostołów i wspólnot pierwszych chrześcijan, w których wierzący mieli "jednego ducha i jedno serce... i nikt nie cierpiał niedostatku "(Por. Dz 4, 32.34). U podstaw współczesnych zmian leży kryzys dawnej etyki i poszukiwanie nowej z dala od instytucji religijnych, co łączy się ze sprowadzaniem Boga i religii do sfery życia prywatnego. Jesteśmy w przededniu rozwoju bioetyki z wielkimi wyzwaniami inżynierii genetycznej, co grozi stworzeniem "standardowej ludzkości". Przez manipulacje na ludzkim genomie naukowcy odgrywają czasem "rolę Boga". Potrzebna więc jest pilnie etyka oparta na godności osoby ludzkiej stworzonej przez Boga, jedyny Absolut. Również tutaj doświadczenie i doktryna Świętych Karmelu wyznacza drogę do zaangażowania i dawania świadectwa, a także na polu podejmowania decyzji. Tym niemniej, nie wszystkie zmiany są niekorzystne. Istnieją również pozytywne tendencje takie jak, uświadomienie wartości osoby i jej podstawowych praw, poszukiwanie nowej harmonii między istotą ludzką a środowiskiem naturalnym, wrażliwość na problemy życiowe, sprawiedliwość i pokój, poczucie wartości własnej kultury, poszukiwanie nowego międzynarodowego ładu gospodarczego, poczucie rosnącej odpowiedzialności istoty ludzkiej wobec przyszłości, rosnąca wrażliwość na doświadczenie religijne i mistyczne, jako środek do wyzwolenia i wzrostu osobowego, nowa sytuacja kobiety w społeczeństwie. We wszystkich tych sferach duchowość karmelitańska ma coś do wniesienia: Teresa od Jezusa, Jan od Krzyża, Teresa z Lisieux, Elżbieta od Trójcy Przenajświętszej, Edyta Stein, Tito Brandsma i wielu innych rzucają światło i umacniają swoim doświadczeniem i nauczaniem, które stanowią znaki czasu. Kościół prosi Świecki Karmel o współpracę i współodpowiedzialność, które mogą pomóc "(...) badać znaki czasu i wyjaśniać je w świetle Ewangelii tak, aby mógł w sposób dostosowany do mentalności każdego pokolenia odpowiadać ludziom na ich odwieczne pytania dotyczące sensu życia obecnego i przyszłego oraz wzajemnego ich stosunku do siebie"14. Aby to osiągnąć, konieczne są praktyczne wskazania i właściwe środki, które mogą pomóc Świeckiemu Zakonowi w jego współodpowiedzialności i współpracy z Kościołem. To otwiera nam możliwości na przyszłość. 3.WSPÓŁODPOWIEDZIALNOŚĆ I WSPÓŁPRACA Zaproszenie Kościoła, aby zakony męskie i żeńskie odnowiły z twórczą wiernością swój charyzmat, może i powinno stosować się do zakonu świeckiego. Twórcza wierność pociąga za sobą powrót do źródeł, aby w dynamicznej formie sprostać wyzwaniom współczesności. W tym zobowiązaniu konieczne jest sporządzenie praktycznych planów i wskazanie środków, które pomogą wcielić w życie twórczą wierność. Wskazania praktyczne Czyniąc wysiłek, aby dokonać aktualnej interpretacji tożsamości i misji świeckich karmelitów, musimy uwzględnić: duchowość, formację i braterstwo.Duchowość jest pierwszym aspektem, jaki musimy wziąć pod uwagę w procesie osiągania twórczej wierności Świeckiego Zakonu. Jedynie duchowe doświadczenie może nadać autentyczność poszukiwaniom nowych form życia i obecności w świecie. Mówimy o duchowości chrześcijańskiej w ogólności, a karmelitańskiej w szczególności. Twórcza wierność ma zatem swój punkt wyjścia w duchowości, która stanowi element jednoczący wszystko. Aby przeżywać odnowienie Świeckiego Zakonu w twórczej wierności potrzebna jest również podstawowa i ciągła formacja. Formacja podstawowa wymaga dialogu i współpracy z nowymi pokoleniami, począwszy od rzeczywistości, w jakiej żyją i wyzwań, którym muszą stawiać czoło. W ten sposób możliwe jest uwspółcześnienie charyzmatu i duchowości terezjańskiej świeckiego karmelity, co może odkryć ich wewnętrzną dynamikę. Formacja ciągła ma na celu umożliwienie aktualnej interpretacji charyzmatu w języku zrozumiałym dla całego współczesnego, zróżnicowanego świata. Innym ważnym punktem, który musimy podkreślić u członka OCDS, jest braterstwo. W gruncie rzeczy wymiar wspólnotowy historii zbawienia powinien być ukazywany przez wszystkich chrześcijan. Musimy pomagać tworzyć mentalność wspólnotową w rozmaitych grupach tak, aby zobowiązania karmelitów świeckich w poszczególnych Kościołach nie miały wymiaru tylko indywidualnego, lecz również wymiar wspólnotowy. Poszczególne wspólnoty powinny być zdolne do rozeznania wiary pod kątem czasu i miejsca, aby stworzyć jednolity plan służby, uwzględniający różnorodność charyzmatów i osobistej perspektywy. Środki realizacji planów Do środków, które okazały się skuteczne w zakresie uświadamiania a przede wszystkim wprowadzania w życie wszelkich planów działania, należą: rozeznawanie i rozważanie na poziomie wspólnoty, prowincji i na poziomie ogólnym. Rozważania te, będąc punktem wyjścia, stwarzają możliwość otwarcia się nowych horyzontów oraz utrzymania napięcia okresu przejściowego na poziomie możliwym do opanowania.Innym bardzo pomocnym środkiem w tym procesie jest organizowanie kursów formacji ciągłej na temat charyzmatu i duchowości karmelitańskiej oraz nowej sytuacji świeckich w Kościele. Pomagają one w umocnieniu tożsamości karmelitów świeckich i we współczesnej, świeckiej interpretacji charyzmatu karmelitańsko-terezjańskiego i jego inkulturacji. Skutecznym środkiem są również częste spotkania ze Świecką Radą Prowincjalną i z asystentami zakonnymi. Na szerszym forum osób odpowiedzialnych można lepiej ocenić sytuacje zróżnicowanych regionów oraz planować, mając pewność, że projekty te znajdą poparcie tych, którzy wspierają apostolskie i duchowe życie członków Świeckiego Karmelu. W końcu także kongresy krajowe, prowincjalne i międzynarodowe takie, jak obecny Kongres - są cennym środkiem do uświadomienia sobie, kim jesteśmy i do odnowy zgodnej z wyzwaniami obecnej chwili, będącej czasem przejściowym i poszukującej nowych wzorców, które mogą dać karmelitom świeckim zrozumiały, egzystencjalny język. ZAKOŃCZENIE Na koniec tych refleksji możemy stwierdzić, że nowa świadomość eklezjalna i karmelitańska stanowią moment łaski, aby na nowo zinterpretować wkład, jaki karmelici świeccy muszą wnieść do Kościoła, oraz sens ich współodpowiedzialności i współpracy. Karmelita świecki jest wezwany do ofiarowania, zarówno w Kościele lokalnym, jak i powszechnym, szczególnej współpracy, podobnej do współpracy ojców i sióstr w Karmelu Terezjańskim. Jest zatem wezwany do: dawania świadectwa oraz przekazywania bogactwa doświadczenia Boga i modlitwy w życiu jako radosnego przyjęcia transcendencji, źródła nadziei i zobowiązania, płaszczyzny dialogu z wyznaniami chrześcijańskimi i z wielkimi religiami. Wezwanie to powinien realizować w różnych wymiarach: religijności powszechnej, audycji, studiów akademickich, szkół modlitwy, medytacji biblijnej, głoszenia konferencji duchowych, publikacji. Różne instytucje są wezwane, aby pełnić specjalną służbę, jaka wynika z charyzmatu i duchowości. Ta szczególna misja wyraźnie nasiliła się w Zakonie w ostatnich latach. Mamy obecnie 159 domów poświęconych temu, by w różnoraki sposób służyć naszym charyzmatem w Kościele: 68 domów rekolekcyjnych, 67 domów modlitwy, 24 Instytuty Duchowości, 47 sanktuariów. Aktywna obecność członków Świeckiego Zakonu Karmelitów Bosych w tych działaniach byłaby bez wątpienia ubogacająca i pokazałaby również charyzmat Karmelu Terezjańskiego od strony świeckiej. Powinno to stanowić szczególny wkład Świeckiego Zakonu do Kościoła. Niech Maryja, Matka i Siostra, wyprosi nam u Pana postawę ewangelicznego rozeznania i przyjęcia ryzyka wiary i dróg Bożych na początku Trzeciego Millenium. DO REFLEKSJI:
|