Podstawy prawne świeckiemu zakonowi karmelitańskiemu dał papież Mikołaj V bullą Cum nulla fidelium z 1452 r., wydaną na prośbę generała zakonu, bł. Jana Soretha. Powyższą stronę prawną uzupełniła bulla papieża Sykstusa IV Dum attenta z 1476 roku. Dokument papieski dawał przełożonym karmelitów takie same uprawnienia, jakie od dłuższego czasu mieli franciszkanie, augustianie i dominikanie. Chodziło o możliwość przyjmowania osób świeckich do uczestnictwa w życiu Karmelu wg sposobu i organizacji życia innych świeckich rodzin zakonnych.

Przyczyną wzrostu zainteresowania świeckim zakonem karmelitańskim była z jednej strony bujnie rozwijająca się pobożność maryjna w oparciu o szkaplerz karmelitański, ogarniająca szerokie rzesze ówczesnego Ludu Bożego oraz to, że świeccy chcieli mieć ścisłą więź z zakonem. Świeccy w późniejszych wiekach poszukiwali także mocnego oparcia w swej religijności, pewnej duchowości a również stałego kierownictwa duchowego w swoim codziennym życiu.

Papież Klemens VIII bullą Cum dudum z 23 marca 1594 roku i bullą Romanum Pontificem z 20 sierpnia 1603 r. rozciągnął władze i przywileje, jakie mieli w przeszłości i jakie będą mieć w przyszłości przełożeni dawnego Karmelu, na wszystkich przełożonych karmelitów bosych. Wśród tych przywilejów istniało uprawnienie zakładania i agregowania różnych grup świeckich. W 1742 r. zaaprobowano Instructorio Espiritual de los Terceros, Terceras y Beatas de Ntra. Senora del Carmen, a kilka lat później przełożony generalny tej Kongregacji o. Franciszek od Ofiarowania zatwierdził Ordenaciones dla pierwszego zorganizowanego trzeciego świeckiego zakonu w Hiszpanii (1776). Wraz z rozprzestrzenianiem się karmelitów bosych i dzieł św. Teresy od Jezusa Świecki Zakon Karmelitów Bosych w XVIII w. był obecny w Europie, w Ameryce i w Azji. Reguła dla świeckiego zakonu karmelitańskiego otrzymała zatwierdzenie papieskie dopiero w 1921 roku. Zakon według terminologii ówczesnej nazywał się trzecim zakonem świeckim N. M. P. z góry Karmelu i św. Teresy.

Ponowne dostosowanie do współczesnego powszechnego prawa kanonicznego miało miejsce po ekumenicznym Soborze Watykańskim II. Regułę trzeciego zakonu karmelitańskiego poddano rewizji. Zezwolono na zastąpienie nazwy "trzeci zakon" nazwą Świeckiego Zakonu Karmelitów Bosych.Reguła życia po wielu poprawkach zaistniała prawnie dekretem Kongregacji Zakonów i Instytutów Świeckich 10 maja 1979 roku.

Wśród najbardziej znanych postaci historycznych świeckiego zakonu karmelitańskiego wymienić można m. in.:Sługę Bożego generała Ludwika Vedastusa de Sonisa (1825 - 1887), Franciszka de Yepes - brata św. Jana od Krzyża, św. Wincentego Pallottiego - późniejszego założyciela Pallotynów i całego Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego, Elżbietę Sannę,Służebnicę Bożą Marię Józefinę Remar - duchową siostrę św. Franciszka Bianchi, Sługę Bożego i męczennika Piotra Povedę, Służebnicę Bożą Anitę Cantieri (1910 - 1942) z Lukki czy błogosławioną Józefę Naval de Girbes (1820 - 1893).

Historia w Polsce

Wśród członków Świeckiego Zakonu Karmelitów Bosych nie zabrakło również Polaków. Pierwszą udokumentowaną wzmiankę, która przetrwała do naszych czasów, znaleźć można w 1856 r. w wykazie personalnym wileńskich karmelitanek bosych, gdzie została wyszczególniona tercjarka Anna Jurkiewiczówna. Za datę pewną powstania wspólnoty Trzeciego Karmelu na ziemiach polskich uchodzi do tej pory rok 1864, kiedy to powstał trzeci zakon przy klasztorze sióstr karmelitanek bosych w Krakowie na Wesołej przy ul. Kopernika 24.

W dniu 8 grudnia 1873 r. w Poznaniu przy klasztorze sióstr karmelitanek bosych został założony trzeci zakon przez belgijskiego karmelitę bosego o. Andrzeja od św. Romualda (Karola Gatzweilera), który w tym dniu przyjął do III zakonu pierwszego tercjarza ks. kan. Meszczyńskiego. W latach 1875 - 1910 zostało do tej wspólnoty przyjętych 46 osób. Należało do niej wiele osób z rodzin arystokratycznych i z duchowieństwa m.in.: księża poznańscy ks. bp Jan Chryzostom Janiszewski, ks. kan. Władysław Meszczyński - sekretarz ks. kard. Mieczysława Ledóchowskiego i szambelan papieża Piusa IX, księża krakowscy ks. Władysław Kociałkowski, ks. kan. S. Spis, ks. Bolesław Jarosz, ks. Władysław Enn, ks. Władysław Gitzler, ponadto Tekla z Czapskich Karłowska, księżna z Radziwiłłów Marcelina Czartoryska - s. Maria od Serca Jezusowego (1817 - 1894), Petronela Dybowska, czy hr. Zofia Mostowska

Najsilniejszy rozwój w historii świeckiego zakonu karmelitańskiego nastąpił jednak po reformie klasztoru w Czernej i odnowie życia zakonnego męskiego Karmelu w Polsce w 1880 roku. Kierownikiem duchowym III zakonu w Czernej został św. Rafał Kalinowski. Do roku 1911 do trzeciego świeckiego zakonu karmelitańskiego w Czernej wstąpiły 972 osoby. W 1893 roku św. Rafał Kalinowski założył wspólnotę trzeciego świeckiego zakonu karmelitańskiego w Wadowicach. W początkach tej wspólnoty było wiele młodych osób, nie mających nawet 30 lat, które przyjmował św. Rafał Kalinowski. Do końca 1911 r. zostało przyjętych 240 osób nie tylko z Wadowic ale i z pobliskiego Górnego Śląska.

W Czernej na początku XX wieku profesję tercjarską składało co roku kilkadziesiąt osób pochodzących głównie ze Śląska. Nowe wspólnoty III zakonu powstawały w oparciu o bractwa szkaplerzne istniejące przy klasztorach w Czernej i w Wadowicach. W samej Czernej do bractwa szkaplerznego N.M.P. od 1888 r. do 1911 r. zostało przyjętych 36 369 osób. Wraz ze wzrostem ilości pielgrzymek ze Śląska i osób przyjmujących szkaplerz karmelitański powstawały liczne grupy zainteresowane pełniejszym udziałem w życiu karmelitańskim.

W 1898 r. powstała nowa kongregacja tercjarska przy kościele pw. Wniebowzięcia N.M.P. w Chorzowie. W kilkanaście lat później wspólnoty śląskie Trzeciego Karmelu rozwinęły się niezwykle szybko a ich liczba była rzędu kilkunastu, skupiając w swych szeregach około tysiąca tercjarzy. Utalentowanymi promotorami tych wspólnot III Karmelu byli karmelici bosi: o. Jan Baptysta Bouchaud, o. Jozafat Styczeń, o. Albert Drobniak i inni. Dobrym organizatorem a od 1936 r. wizytatorem tych wspólnot na Śląsku był Sługa Boży o. Alfons Maria od Ducha Świętego Mazurek OCD, który był autorem statutów (przepisów wykonawczych i szczegółowych) dla III zakonu karmelitańskiego w Polsce, wydanych ok. 1938 roku pt. Instrukcje Stowarzyszenia Terezjanów czyli Trzeciego Zakonu Świeckiego N. M. P. z Góry Karmelu i św. Teresy w Polsce.

W latach międzywojennych istniały także inne ważne ośrodki tercjarstwa karmelitańskiego na Śląsku: Orzegów, Mysłowice, Piekary Śl., Ruda Śląska, Siemianowice, Mikołów, Mokre, Wielkie Hajduki, Bieruń Nowy, Chełm Wielki - Śląski, Chropaczów, Dąbrówka Mała, Godula, Lipiny Śląskie, Łagiewniki Śląskie, Michałkowice, Katowice, Racibórz, Dąbrówka Wielka, Piotrowice, Imielin, czy Makoszowy. Poza wymienionymi wspólnotami Świeckiego Karmelu powstawały kongregacje i grona w następujących miejscowościach: Lwów, Częstochowa, Jedlicze w diecezji przemyskiej, Łódź, Mikulczyce, Poznań, Płock, Przemyśl, Warszawa, Wilków k. Puław, Brześć nad Bugiem, Bytom, Goławiec, Rybnik, Radomsko,Zabrze, Zawiercie, Tychy, Wolbrom, Pyskowice, Elbląg, Kielce, Wrocław, Lublin, Gołkowice, Ochojec, Orzesze, Kędzierzyn-Koźle, Zawoja, Tarnowskie Góry, Wirek, Wełnowiec, Kochłowice, Bogucice, Wojkowice, Nowy Bytom, Pszczyna, Żywiec i Czechowice-Dziedzice.

Pod koniec lat trzydziestych najwięcej wspólnot świeckiego Karmelu było w diecezji katowickiej. Z 32 wspólnot w Polsce w tym okresie, o których istnieją jakiekolwiek dane statystyczne, aż 18 znajdowało się w tej diecezji. W oparciu o niektóre świeckie karmelitanki powstało w Sosnowcu w 1921 roku regularne zgromadzenie tercjarskie Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus a w latach pięćdziesiątych w Czernej karmelitański instytut świecki "Elianum".

W czasie II wojny światowej wiele wspólnot zaprzestało zewnętrznego pokazywania się na terenie parafii, biorąc udział raczej w umacnianiu swej wiary poprzez prywatne spotkania, pobożne modlitwy w domu czy przez podtrzymywanie w sobie ducha Karmelu wtedy gdy łączność z kapłanami Karmelu została przerwana. W trudnych latach walki państwa i partii komunistycznej z Kościołem w Polsce wspólnoty tercjarskie występowały publicznie tylko przy nielicznych okazjach. Obawiano się podstawianych agentów - współpracowników UB i SB. Niektóre lokalne wspólnoty zbierały się tylko w domu, a jeśli w kościele to wyłącznie na jedną godzinę. W niektórych parafiach łączono spotkania świeckiego zakonu karmelitańskiego z III zakonem św. Franciszka. Wizytator o. Bernard Smyrak OCD w 1947 r. próbował w Szopienicach założyć centralę III zakonu. W 1950 r. kurie diecezjalne pod naciskiem władz państwowych i administracyjnych zabraniały działalności stowarzyszeń świeckich. Po kolejnych odwilżach politycznych w Polsce nie udało się świeckiemu zakonowi powrócić do dawnej przedwojennej świetności.

Najliczniejszy Świecki Karmel istniał już tradycyjnie na Śląsku, dokąd dojeżdżali karmelici bosi z Czernej: o. Onufry Walczak, o. Cherubin Pikoń, o. Remigiusz Czech, o. Kajetan Furmanik (dyrektor III zakonu na Śląsku w latach 1972 - 1982), o.Emilian Bojko i inni. Śląskimi wspólnotami III Karmelu jak i niektórymi pozaklasztornymi opiekował się w latach 1958 - 1972 i 1982 - 1995 r.) pełniąc różne funkcje od dyrektora po wizytatora o. Mieczysław Woźniczka OCD z Czernej. W Katowicach na Wełnowcu przy kościele pw. Matki Bożej Wspomożenia Wiernych - z braku klasztoru karmelitańskiego na Śląsku - o. Mieczysław gromadził od lipca 1959 r. w pierwsze niedziele każdego miesiąca setki członków OCDS.

Wśród kandydatów na ołtarze z OCDS jest coraz bardziej znana Kunegunda Siwiec ze Stryszawy - Siwcówki k. Suchej Beskidzkiej.

Z żyjących warto wymienić wielką miłość obecnego papieża Jana Pawła II do duchowości karmelitańskiej, do której przyznaje się publicznie, nazywając się wcześniej tercjarzem Karmelu i nosząc karmelitański szkaplerz.

Obecnie Delegatem Ogólnopolskim Świeckiego Zakonu Karmelitów Bosych jest o. Włodzimierz Tochmański OCD z Klasztoru w Czernej, pod którego kierownictwem opracowano nowy tekst Statutów polskich zatwierdzony przez Definitorium Generalne Zakonu, nowe polskie tłumaczenie Reguły Życia i Rytuału oraz stworzono prawne struktury (przeprowadzono kanoniczne erekcje, stworzono Rady Prowincjalne, Radę Ogólnopolską, komisje i zespoły), tak by objąć wszystkie wspólnoty jednakowym poziomem formacji (Kursy Mistrzyń Formacji), opieki duszpasterskiej, wspólnego apostolatu i kontaktów ogólnopolskich pomiędzy sobą.