Działalność apostolska Świeckiego Zakonu Karmelitańskiego
Działalność apostolska świeckiego zakonu karmelitańskiego przed Soborem Watykańskim II.

W okresie przedsoborowym Trzeci Zakon N.M.P. z Góry Karmel i św.Teresy słynął w Polsce z gorliwego życia tercjarskiego i z licznie podejmowanych dzieł apostolskich, które wypływały z osobistego uświęcenia jego członków. Zakon świecki ułatwiał swoim członkom i sympatykom pogłębienie wiedzy religijnej i ogólnej poprzez organizowanie bibliotek, rekolekcji, dni skupień, pielgrzymek, urządzanie odczytów, spotkań, organizowanie przedstawień amatorskich, prenumerowanie i propagowanie krakowskiego miesięcznika "Głos Karmelu" oraz wydawnictw karmelitańskich. Wspomniany miesięcznik w swej kronice zamieszczał liczne informacje o działalności trzeciego zakonu, o ilości poszczególnych wspólnot czy o podejmowanych inicjatywach społecznych, religijnych bądź oświatowych.
Wśród tych inicjatyw wymienić można m.in.: obchodzenie 2OO rocznicy kanonizacji św. Jana od Krzyża ze specjalnym triduum w Mysłowicach w listopadzie 1927 r., sprowadzenie relikwii świętych Karmelu w Orzegowie we wrześniu 1927 r., uroczyste Msze święte odpustowe z kazaniami karmelitów i przyjęciem do bractwa szkaplerznego np. w Bogucicach w 1928 r., zbieranie ofiar na misje karmelitańskie czy na fundusz wydawniczy zakonu, uroczyste jubileusze profesji tercjarskich np. w Szopienicach, poświęcenia sztandarów III zakonu np. w Mysłowicach, przedstawianie własnej twórczości literackiej i poetyckiej, organizowanie pielgrzymek parafialnych do Czernej, organizowanie rekolekcji w Katowicach, wystawianie sztuk teatralnych i przedstawień amatorskich, posiadanie przez świecki Karmel we Lwowie biblioteczki złożonej z 8O dzieł religijnych, sprzedaż obrazów, prowadzenie kwesty i rozdawanie cegiełek na budowę nowego klasztoru męskiego we Lwowie, czy organizowanie referatów kółka Akcji Katolickiej przy parafii św.Marii Magdaleny we Lwowie.

Wspólnoty świeckiego zakonu posiadając własną kasę, zasilaną przez składki i ofiary a niekiedy także i przez sprzedaż własnych wyrobów rzemieślniczych czy innych przedmiotów bądź dzieł sztuki, służyły pomocą bardziej potrzebującym przede wszystkim swoim członkom ale też i innym osobom. Tercjarki w Mysłowicach prowadziły ochronkę dla dzieci. Grona świeckiego zakonu wspierały także inicjatywę tzw. "chórów mariańskich" nastawionych na finansową pomoc misjom. Nie zabrakło świeckich tercjarzy Karmelu w utrzymywaniu czystości i porządku kościołów, przy których zbierali się na spotkania. Dbali o paramenty kościelne i liturgiczne. Uczestniczyli też w różnych inicjatywach duszpasterskich na terenie swoich parafii, dekanatu czy diecezji.

Odrębną, bardzo interesującą inicjatywą były powstające w latach 3O-tych "domy wspólnej pracy", które miały samotnym członkom świeckiego zakonu dostarczyć pracy chałupniczej a zarazem dla reszty być oparciem, miejscem spotkań, rekolekcji. Pierwszy taki dom posiadała kongregacja w Mysłowicach. W 1939 roku powstał taki dom również w Wadowicach w pobliżu klasztoru karmelitańskiego. Tercjarki krakowskie zakupiły dom dla starszych, samotnych i chorych sióstr. Również kongregacja poznańska zamierzała założyć taki dom potrzebny dla działalności trzeciego zakonu.

Prężny rozwój świeckiego zakonu zahamowany został przez wydarzenia drugiej wojny światowej i lata komunistycznej walki z Kościołem. Świecki Karmel nie podejmował prawie żadnych działań duszpasterskich czy społecznych, ograniczając się do przetrwania i umacniania swoich członków. Dopiero dzięki zmianie sytuacji społeczno-politycznej lat 8O-tych i 9O-tych udało się rozbudzić i pogłębić inicjatywy apostolskie świeckiego zakonu karmelitańskiego.

Działalność apostolska świeckiego zakonu karmelitańskiego w okresie współczesnym.

Apostolat Świeckiego Karmelu opiera się głównie na osobistym i wspólnotowym, coraz ściślejszym, zjednoczeniu z Trójcą Przenajświętszą oraz na świadectwie życia modlitwy.
Polega on na gotowości podjęcia każdego rodzaju działalności apostolskiej - szczególnie w służbie powołań, dzieł misyjnych i przedsięwzięć Zakonu, np. przy nauczaniu modlitwy, w działalności rekolekcyjnej, administracyjnej czy zwykłej pomocy kapłanom.

Statuty polskie OCDS w art.7 ustalają, że głównym apostolatem Karmelu jest modlitwa.
Każde powołanie żąda od członków OCDS dawania świadectwa, aby być w służbie bliźniego, ponieważ dar powołania jest dla całego Kościoła. Dlatego powinni oni osobiście i wspólnotowo być otwarci na konkretne umiejscowienie w Kościele. Należy podjąć te formy, które leżą blisko ducha Karmelu i które dają się pogodzić z życiem modlitewnym, zgodnie z art. 8 Reguły Życia.
Za własne dzieła apostolstwa członkowie OCDS uważają głównie promieniowanie duchem modlitwy poprzez:

  • nauczanie modlitwy kontemplacyjnej w wymiarze indywidualnym i grupowym,
  • apostolstwo literatury i środków audio-wizualnych o tematyce życia duchowego, np. modlitwy,
  • apostolstwo rzetelnej i prawdziwej informacji o życiu i duchowości Karmelu,
  • apostolstwo promocji życia i duchowości Świeckiego Karmelu.

Wymieniając rodzaje apostolstwa prowadzonego przez III Karmel należy zauważyć prowadzenie tej działalności w duchu Karmelu. Członkowie świeckiego zakonu w Polsce w 1992 r. prowadzili (dane w oparciu o ankietę) przede wszystkim grupy modlitewno - medytacyjne (Katowice, Poznań, Gliwice), bractwa szkaplerzne (Pszczyna, Tychy, Żywiec, Chropaczów, Bytom, Bieruń Nowy i inne wspólnoty), grupy neokatechumenalne (Wadowice), wspólnoty Odnowy w Duchu Świętym (Kielce, Wadowice, Poznań) i liczne inne grupy czy nabożeństwa parafialne (Ruda Śl., Bieruń Nowy, Łagiewniki, Tychy, Chropaczów). Świeccy karmelici zamawiali Msze święte w różnych intencjach po kilka lub kilkanaście w ciągu roku (Imielin, Tychy, Chropaczów, Pszczyna, Bieruń Nowy), odmawiali publicznie różaniec w kościele parafialnym (Ruda Śl., Bieruń Nowy) bądź byli animatorami wspólnot żywego różańca (Poznań, Żywiec). Opiekowali się ponadto kaplicami i zajmowali się strojeniem ołtarzy czy wystrojem całego kościoła (Imielin, Żywiec - Sporysz, Chorzów, Ruda Śl.), pracowali bezinteresownie w kancelarii i kuchni parafialnej (Racibórz, Ruda Śl.) oraz w duszpasterstwie bądź oazie rodzin (Racibórz, Kraków, Wadowice, Imielin, Żywiec), w Radzie Parafialnej (Tychy) oraz w zespołach synodalnych (Imielin, Czerna).
Członkowie świeckiego zakonu odwiedzali chorych parafian (prawie wszystkie wspólnoty), organizowali parafialny dzień chorych lub pierwsze piątki u chorych (Łagiewniki, Żywiec - Sporysz), wspierali oraz organizowali dzieła charytatywne i misyjne (Wadowice, Nowy Bytom, Kraków, Racibórz, Wolbrom, Bieruń Nowy, Chorzów), rozkrzewiali pobożność szkaplerzną (prawie wszystkie wspólnoty), pomagali w zbieraniu wypominek - zaduszek na cmentarzu (Ruda Śl.), opiekowali się grobami kapłanów (Pszczyna), prowadzili gablotki kościelne (Tychy, Pszczyna, Katowice, Bieruń Nowy, Kraków, Imielin, Bytom), urządzali pielgrzymki autokarowe po sanktuariach polskich (Tychy, Pszczyna, Łódź, Żywiec - Sporysz) oraz za granicę do Rzymu (Żywiec - Sporysz), czy do Hiszpanii (Poznań). Ważną dziedziną było także rozprowadzanie literatury chrześcijańskiej, szczególnie karmelitańskiej (Tychy, Pszczyna, Katowice, Czerna, Bytom, Żywiec - Sporysz) oraz wspomaganie materialne domów iklasztorów karmelitów, karmelitanek bosych, karmelitanek Dzieciątka Jezus i karmelitanek misjonarek (Chorzów, Żywiec, Kraków, Czerna, Żywiec - Sporysz, także inne wspólnoty - choć nie zaznaczyły tego wprost w ankiecie, ale wynikało to z kontekstu).
Apostolstwo niektórych świeckich wspólnot było niekiedy ograniczone do własnej rodziny, środowiska pracy i wspólnoty świeckiego Karmelu. Ze względu na podeszły wiek wielu swoich członków lokalne grona OSCD nie podejmowały wielkich dzieł apostolskich. Starano się przyciągać na drogi głębszego życia duchowego przede wszystkim poprzez przykład swego życia i cichej modlitwy.

OCDS jako katolickie stowarzyszenie wiernych prowadzi ponadto, inicjuje i wspiera również działalność kultową, naukową, oświatową, kulturalną oraz charytatywną.
OCDS zorganizował:
  • Kongresy Prowincjalne w Wadowicach w 1994 r. i w Poznaniu w 1995 r.,
  • I Kongres Ogólnopolski w Czernej w 1996 r. oraz
  • II Kongres Prowincjalny w Bytomiu z pielgrzymką do Piekar Śl. w 1997 r.,
  • III Kraków 2000,
  • IV Czerna 2003
  • V Wadowice 2006
  • uczestniczył w I Międzynarodowym Kongresie w Rzymie w 1996 r.,
  • organizuje ponadto liczne rekolekcje dla swoich członków i sympatyków w kilkunastu miejscach w Polsce,
  • organizuje wystawy w licznych miastach przybliżające postaci świętych (św. Teresy od Dzieciątka Jezus, św. Rafała Kalinowskiego) i duchowość karmelitańską, a także
  • organizuje pielgrzymki (m.in.: Hiszpania - śladami świętych Karmelu, Rzym, Lisieux, Jasna Góra, Czerna, Piekary i inne sanktuaria maryjne),
  • coroczne pielgrzymki do Czernej na Spotkania Rodziny Szkaplerznej,
  • organizuje kiermasze charytatywne w swoich parafiach.
  • konkursy wiedzy, plastyczne i inne , dotyczące Świętych Karmelu.
  • coroczne pielgrzymki do grobu Kunegundy Siwiec do Stryszawy-Siwcówki,

OCDS założył
  • Młodzieżowe Grupy Modlitwy Terezjańskiej (MGMT),
  • opiekuje się bractwami szkaplerznymi (zwłaszcza na południu Polski),
  • założył Stowarzyszenie Charytatywne im. św. Rafała Kalinowskiego w Wadowicach,
  • założył Karmelitański Ruch Ekumeniczny,
  • Towarzystwo Przyjaciół Kunegundy Siwiec,
  • w roku 1997 przeprowadził formację społeczną katolickiej nauki społecznej,
  • w lipcu 1998 odbył się II Kongres Prow. Warszawskiej.
Obecnie programem prowincji krakowskiej jest Wspólnotowy program życia i działania wspólnot lokalnych OCDS.

  
Apostolstwo OCDS w świetle nowej ewangelizacji.

Publiczne stowarzyszenie wiernych, jakim jest Świecki Karmel Terezjański, na przestrzeni swej historii zwłaszcza okresu posoborowego przestało być uznawane za przedłużenie życia zakonnego w Świecie; członków OCDS nie nazywano już zakonnikami żyjącymi w Świecie. Wraz z dowartościowaniem roli Świeckich w Kościele w wyniku Soboru Watykańskiego II i prawa kanonicznego Kodeksu Jana Pawła II z 1983 r. Świecki zakon karmelitański odnalazł swoje miejsce i misję, jaką Bóg mu powierzył w Kościele: żyć i dawać Świadectwo wartościom duchowości karmelitańskiej na sposób Świecki oraz przyjąć twórczą i dynamiczną postawę w nowej ewangelizacji. Formacja chrześcijańska Świeckich karmelitów winna być przygotowaniem do apostolatu, Ściśle związanego z modlitwą. Istotą apostolstwa karmelitańskiego jest osobiste coraz ściślejsze zjednoczenie z Bogiem oraz dawanie Świadectwa życia modlitewnego poprzez karmelitańskie dzieła apostolskie w Kościele i w Świecie. Formacja kandydatów ma doprowadzić także do gotowości podejmowania każdego rodzaju działalności apostolskiej. Osoby formowane w Świeckim zakonie powinny cenić szczególnie własne dzieła apostolskie zakonu, takie jak nauczanie innych modlitwy, praca w służbie powołań, dzieł misyjnych czy pomoc w różnych przedsięwzięciach zakonu właściwych dla poszczególnych regionów geograficznych. Wspólnoty polskie OCDS mają przed sobą jeszcze ogromne zadanie do wykonania. Działalność Świeckiego zakonu winna być ukierunkowana bardziej w duchu Karmelu poprzez dawanie specyficznego Świadectwa doświadczenia Boga w sercu świata. Tradycyjny styl życia i działania Świeckich karmelitów i karmelitanek uległ ewolucji i wraz ze zmieniającymi się warunkami życia wymaga pewnej korekty wypływającej z inspiracji Kościoła i władz zakonu. Zbyt wiele polskich wspólnot OCDS ograniczało się w doświadczaniu duchowości i apostolstwa Karmelu do elementów tylko formalnych, obowiązkowych, ascetycznych, nie przyjmując w pełni twórczej postawy i wymagań nowej ewangelizacji końca XX wieku (m.in. świadectwa braterskiego życia w Chrystusie, zaangażowania na rzecz najuboższych, czy bycia Świadkiem obecności i bliskości Boga w zsekularyzowanym Świecie konsumpcji). Większość wspólnot starała się w przeszłości żyć w zgodzie z regułą i statutami, czerpiąc z posługi karmelitów wiele dobra dla własnego uświęcenia. Obecnie, wiele wspólnot już jest Świadomych istniejących potrzeb ukierunkowania życia i działalności wspólnot OCDS na doświadczenie i Świadectwo prawdziwej miłości.